PRVI ZABILJEŽENI POMEN SRBA U BOSNI

10636011_827015887350306_8869326272952260925_n1-1.jpg
Podeli:

Kada govorimo o najstarijem pomenu Srba u Bosni (bez Hercegovine, današnje sjeverne Bosne i Bosanske Krajine čije će teritorije u dugom istorijskom procesu postepeno se pridruživati Bosni) mislimo na najstariju teritoriju koja je nazvana po istoimenoj rijeci Bosni. Prvobitna Bosna je obuhvatala otprilike teritoriju između današnjih gradova Sarajeva i Zenice, a centar te Bosne bio je grad Visoko i njegova okolina. Ova karta pokazuje prvobitni Bosnu obilježenu žutom bojom u odnosu na sadašnju Bosnu i Hercegovinu:

10636011_827015887350306_8869326272952260925_n[1]

Fotografija 1: teritorija prvobitne Bosne

Srednjovjekovna zemlja Bosna razvijala se u okvirima srednjovjekovne Srbije u čijim se granicama i spominje prvi put sredinom Xvijeka. To je bilo u vrijeme vladavine srpskog kneza Časlava, čija je država obuhvatala većinu tadašnjeg srpskog etničkog prostora. Bio je to i prvi pomen Srbije kao države Srba na Balkanu, a Bosna je bila jedna njena manja oblast što se dobro vidi na ovoj karti:

800px-Serb_lands_in_the_9th_century[1]

Fotografija 2: Bosna u sastavu Srbije kneza Časlava.

Prve informacije o Srbiji kneza Časlava i Bosni kao njenom sastavnom dijelu donosi nam vizantijski car KonstantinVII Porfirogenit(945-959) u svom spisu pod nazivom „O upravljanju carstvom“. Porfirogenit u poglavlju pod naslovom „O Srbima i zemlji u kojoj sada obitavaju“ pomenutog spisa navodi da Srbi naseljavaju oblasti za koje možemo reći da su u neku ruku državice a to su bili Zahumlje, Travuniju, Konavle i Paganiji odnosno Neretljansku oblast i glavnu i najveću srpsku država koju naziva „pokrštena Srbija“. U toj Srbiji Porfirogenit spominje oblast koju naziva „zemljica Bosna“, a deminutivni oblik „zemljica“upotrebljen je da označi odnos veličine Bosne u odnosu na cijelu Srbiju čiji je dio bila. Dakle, kao što kaže naslov ovog poglavlja Srbi „obitavaju“ sredinom X vijeka u pokrštene Srbije čiji je dio i zemljica Bosna u kojoj Srbi takođe žive.

Sledeći pomen Srba u Bosni imamo oko 1150. godine, kada vizantijski pisac Jovan Kinam, pišući o ratu  Srba i Mađara protiv Vizantije, navodi da je Bosna srpska zemlja. Naime, Kinam Srbe u svojim spisima naziva Dalmatima po nekadašnjoj rimskoj provinciji Dalmacije čiju su teritoriju Srbi naseljavali. U dijelu gdje donosi podatke o Bosni kaže za bosanskog bana Borića da je  „egzarh dalmatske zemlje Bosne“, a pošto Srbe naziva Dalmatima logično je da pod ovim smatra da je Borić ban srpske (dalmatske) zemlje Bosne. Kinam je još jasniji kada u jednom drugom dijelu svoga spisa piša kako rijeka Drine „odvaja Bosnu od ostale Srbije“, što govori da Kinam smatra da je Bosna dio Srbije odnosno dio jedne šire teritorije na Balkanu koju su u srednjem vijeku naseljavali Srbi.

Tokom XII i XIII vijeka u nekim poveljama koje su izdavale rimske pape banovina Bosna se naziva dijelom sroske države. Na latinskom to stoji ovako „regnum Seruilie quod est Bosna“, što bi u prevodu na srpski jezik značilo „onaj dio Srbije, koji se naziva Bosna“. Treba imati na umu da je banovina Bosna u to vrijeme bila politički polusamostalna priznavajući vrhovnu vlast mađarskih kraljeva i da nije bila dio Srbije toga vremena, ali da se u Rimu vjerovatno od ranije znalo da su Bosnu naseljavali Srbi i da je ona nekad bila dio prvobitne Srbije.

U prvoj polovini XIII vjeka, kada Bosnom vlada ban Matija Ninoslav, imamo u njegovim poveljama upućenim Dubrovnikuizmeđu 1234. i 1249. godine tri puta pomen Srba kao njegovih podanika odnosno stanovnika Bosne, a taj dio u poveljama preveden na savremeni srpski jezik glasi: „Ako tuži Srbin Vlaha da se parniči pred knezom; ako tuži Vlah Srbina da se parniči pred banom“. Pod imenom Vlaha misli se na trgovce iz Dubrovnika, a pod Srbima misli se na banove podanike odnosno stanovnike njegove banovine Bosne, a to vidimo iz toga što Ninoslav u slučaju da Srbin ošteti Vlaha (Dubrovčanina) sudi Srbinu ako je kriv jer je on njegov vladar a Srbin podanik njegove vlasti i stanovnik njegove države tj. banovine Bosne.

165770_150375485014353_7653768_n[1]

Fotografija 3: dio povelje bana Ninoslava upućene Dubrovniku.

Ovo su bili najstariji zapamćeni pomeni Srba u prvobitnoj Bosni, što neznalli da Srbi nisu i prije ovih pomena živjeli na prostoru Bosne.  Vremenom će se Bosna širiti i u njen sastav će ulaziti i druge teritorije kao što su Usora, Soli, Podrinje, Donji Kraji, Zahumlje, itd. Srbi su naseljavali i ove teritorije, jer sve su one ulazile u sastav Srbije koju je opisao Porfirogenit ili za koje je napisao da su bile srpske oblasti van te Srbije kao što je bilo Zahumlje. Pomen Srba u bosanskoj banovini a kasnije kraljevini imamo i kasnije, ali ovim tekstom smo se ograničili samo na prvobitnu Bosnu i na najranije pomene Srba u njoj. Na kraju treba reći da  najstariji zapisani pomen Srba na Balkanu datira iz 822. godine, a zabilježio ga je franački pisac Ajnhard. On je Srbe zabilježio dosta zapadnije od prvobitne teritorije Bosne, odprilike negdje na obalama rijeke Une, na koju će se ime Bosne odnosno Bosanske Krajine proširiti tek za vrijeme turske okupacije.

541513_667659483285948_1356942779_n[1]

Fotografija 4: najširi opseg bosanske države

dipl. istoričar Boris Radaković

Donirajte ili se reklamirajte na „Srbi u Bosni i Hercegovini kroz epohe i sudbine“ jedinom sajtu na svijetu koji opisuje život našeg naroda na prostorima BiH od naseljavanja Srba u 7. vijeku do odbrambeno-otadžbinskog rata a kroz prizme političke, kulturne i duhovne istorije.
Podeli:

6 thoughts on “PRVI ZABILJEŽENI POMEN SRBA U BOSNI”

  1. Sve pohvale za tekst, nastavi sa pisanjem.

    1. srbiubih kaže:

      Hvala puno brate živio!

  2. Mihajlo Milo kaže:

    Hvala puno za ovako sjajan tekst. Drago mi je sto ste takodje prilozili fotografiju dokumenta. Po mom misljenju bi se u ovakvim istorijskim tekstovima trebale prilagati fotografije dokumenata kao i mjesto gdje se originalan dokument nalazi. Puno pozdrava i nastavite sa radom!

    1. srbiubih kaže:

      Slažemo se, trudićemo se da bude još mnogo tekstova a nadamo se i saradnika. Republika Srpska se brani fusnotama. Veliki pozdrav brate!

  3. Čitalac iz Vogošće kaže:

    Jedno pitanje dobronamjernog čovjeka „s druge strane“: Ako je srednjovjekovna Bosna bila srpska zemlja osnovana od strane Srba, što je bio i stav SDS-a početkom devedesetih, zašto je taj isti SDS ukinuo naziv Srpska Republika Bosna i Hercegovina i uveo naziv Republika Srpska te ukinuo sve toponime „bosanski“ na teritoriji pod svojom kontrolom? Nije mi jasna ta logika. Zar ne bi trebali čuvati taj naziv kao svoj?

    1. srbiubih kaže:

      U pravu ste politika SDSa je bila katastrofalna i u tom pogledu. Mi pokusavamo ispraviti takav poguban stav, to negiranje BiH. Hvala na komentaru pozdrav i svako dobro Vam zelimo.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top