RIMOKATOLIČKA PROPAGANDA PROTIV SRBA U SREDNJOVJEKOVNOJ BOSANSKOJ DRŽAVI

11923394_1130960416919700_1974773629_n.jpg
Podeli:

Srpski narod na Balkanu je tokom srednjeg vijeka bio izložen pritiscima rimokatoličke crkve, koja je nastojala da ga prevede iz pravoslavne vjere u rimokatoličanstvo, i da ga stavi pod svoju crkvenu upravu. Zapadni rimokatolički pisci pisali su o Srbima da su „najgori jeretici, zaraženi od jeretika koji bježe u te krajeve pred inkvizitorom, i s toga su još gori prema hrišćanima i katolicima“, dok su rimske pape Srbe označavali kao šizmatike i jeretike „sismaticis et hereticis“.
Najviše pritiska i optužbi za pogrešno ispovjedanje hrišćanstva trpili su Srbi na teritorijama koje će činiti srednjovjekovnu bosansku državu (Bosna, Usora, Soli, Humska zemlja, Podrinje, Donji kraji, itd.). Rimska crkva nije bila zadovoljna crkvenim prilikama u Bosni, pa je tako za vrijeme bana Kulina izvršila pritisak na njega, da se sa svojim podanicima odrekne „šizme“ i obeća da će „živjeti prema naredbama i zapovestima svete Rimske crkve“. Ista ta rimska crkve uložiće mnogo napora tokom cijelog postojanja bosanske države i crkve bosanske, da milom ili silom prevede što više Srba na rimokatoličanstvo i u tome će imati polovičan uspjeh.
Rimski sveštenici i teoretičari izmišljali su mnoge klevete o Srbima u državi Kotromanića, pa su tako tvrdili kako oni tobože vjeruju u dva od vječnosti suprostavljena božanstva, ali ove tvrdnje rimskih ideologa osporavaju vjerski spisi nastali u krilu crkve bosanske. Crkveni rukopisi nastali u državi Kotromanića, smatraju da je Bog „jedini bog“, „svemogući bog“, ili „višnji gospod bog“. Ovo se razlikuje od učenja srednjovjekovnih dualista koji su negirali postojanje „jednog boga“ a pogotovo „svemogućeg boga“.
Zanemarujući stanje na terenu, rimokatolički polemičari su u svojim spisima tvrdili kako u srednjovjekovnoj bosanskoj državi jeretici odbacuju hramove i krstove, ne poštuju ikone i mošti. Hramove su podizali i bosanski vladari i posvećeni članovi crkve bosanske. Tako imamo crkvu koju je podigao ban Kulin, čiji se ostaci nalaze u selu Muhašinovićima kod Visokog. Natpis na crkvi pisan ćirilicom i srpskim jezikom govori da je ban Kulin podigao crkvu. Kružni medaljoni sa krstovima ispod glavnog natpisa dopunjeni su za vrijeme bana Stjepana II Kotromanića imenima župana Krila, Desivoja, krstjana Radohne i Desjena Ratničevića. Hramove je poštovao i gradio i herceg od sv. Save Stefan Vukčić Kosača, a o tome svjedoči i natpis na crkvi u Sopotnici kod Goražda, izgrađene 1446. godine: „V ljeto 6954 (1446) az rab Hristu bogu gospodin Herceg Stefan vazdigoh hram svetog velikomučenika Hristovog Georgija mole (se) jemu da pomolit se o mnje grešnom vladice moemu Hristu“
Srbi u Bosni i Humu, poštovali i svete mošti i ikone, a o tome nam svjedoči testament hercega Stefana u kojem se između ostalog navode “mošti i ikone koje su pri meni nošene okovane zlatom, srebrom i biserima.
Kada je riječ o poštovanju krsta, bosansko-humski Srbi su svuda ostavljali taj svijetli simbol da svjedoči o njihovoj vjeri. Simbol krsta nalazi se u poveljama vladara i oblasnih gospodara, crkvenim knjigam, nadgrobnim spomenicima. O rasprostranjenosti prikaza krsta na području srfednjovjekovne bosanske države, najbolje govori karta stećaka na kojima se nalazi simbol krsta:

11923394_1130960416919700_1974773629_n
FOTOGRAFIJA 1: Karta sa prostiranjem motiva krsta.

Pravovjerne vjerske formule takođe se nalaze u poveljama bosanskih vladara i na nadgrobnim spomenicima. Tako npr. u povelji kralja Tvrtka II Tvrtkovića Kotromanića upućenoj Dubrovniku 24. juna 1405. godine, piše: „U početku Oca, u ispunjenu Sina i Svetoga Duha, koji na početku divnim utemeljenjem nebesa utvrdi i vaseljenju osnova, milosrđe pak milosti čovekoljubljivo siđe s nebesa na zemlju, i ljudsku prirodu koja je zbog prestupa pala, sobom je obožio i na nebesa uzneo“. Na nadgrobnim spomenicim članova crkve bosanske, gosta Milutina iz Humskog kod Foče i gosta Mišljena iz Puhovca kod Zenice stoje natpisi koji odgovaraju pravoslavnom učenju. Natpis gosta Milutina počinje u pravovernom duhu “u tvoje ime prečista Trojice“. Kod gosta Mišljena piše da “ovdje leži dobri gospodin Mišljen“ kome “je po uredbi Avram priredio svoje veliko gostoprimstvo“, a to je u duhu pravoslavne hagiografije, kao i nastavak natpisa u kojem se vernici mole svome crkvenom velikodostojniku “da kad priđe pred gospoda našeg Isusa Hrista“ da “spomene i nas svoje rabe“.
Kao što vidimo, optužbe rimokatoličkih polemičara padaju u vodu kada se uporede sa izvorima nastalim u srednjovjekovnoj bosanskoj državi. Istina je, da je pored Srpske pravoslavne crkve u Bosni i Humu, djelovala i Crkva bosanska, koja je imala neke lokalne osobine i u nekim segmentima se razlikovala od ustrojstva i učenja Srpske pravoslavne crkve, ali je takođe činjenica da su Srbi u Bosni i Humu u većini bili pravoverni hrišćani. Dakle, nema govora o nekom dualističkom, bogumilskom učenju, za šta su ih optuživali rimokatolički misionari. Sve te optužbe imale su za cilj da opravdaju napore rimske crkve u širenju njenog učenja na srpske etničke prostore Balkana.

Autor: Boris Radaković

Donirajte ili se reklamirajte na „Srbi u Bosni i Hercegovini kroz epohe i sudbine“ jedinom sajtu na svijetu koji opisuje život našeg naroda na prostorima BiH od naseljavanja Srba u 7. vijeku do odbrambeno-otadžbinskog rata a kroz prizme političke, kulturne i duhovne istorije.
Podeli:

3 thoughts on “RIMOKATOLIČKA PROPAGANDA PROTIV SRBA U SREDNJOVJEKOVNOJ BOSANSKOJ DRŽAVI”

  1. Petar kaže:

    Naučniče, a bibliografski podaci?

    1. srbiubih kaže:

      Biće, ne brinite. Nažalost računar koji trenutno koristimo (jer nam je drugi u kvaru) ne podržava Vord, tako da su i fusnote ispuštene greškom.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top